تعذّر اجبار و آثار حقوقی آن در تعهّدات قراردادی

علی الهیاری؛ علی غریبه

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 7-30

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2021.22177.2700

چکیده
  گاهی اتفاق می­افتد که پس از انعقاد عقد به نحو صحّت و متعهّد شدن متعاقدین به تعهّدات ناشی از قرارداد حوادثی رخ می­دهد که باعث می­گردد، ایفای تعهّدات قراردادی ناممکن گردد. همچنین روشن است که تعهّد به امر غیر ممکن تعهّدی غیر عقلایی و بیهوده و از نظر حقوقی، فاقد اعتبار و اثر است. در نتیجه پای ­بند دانستن متعاقدین به قرارداد در فرضی ...  بیشتر

نقش عدالت و مصلحت در تحسین و تقبیح عقلی و تأثیر آن دو بر شکل گیری بنائات عقلا

حمید انصاری؛ علی اصغر افشاری

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 31-58

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2020.19838.2345

چکیده
  بررسی نظرات پیرامون ملاکات تحسین و تقبیح عقلی، دو ملاک عمده به دست می دهد: یکی مصلحت یا مفسده عمومی و دیگری عدل یا ظلم. از طرف دیگر، بنائات عقلایی متأثّر از تحسین و تقبیح عقلی شکل می گیرند. با توجه به دو دیدگاه عمده پیرامون ملاک تحسین و تقبیح، سؤال این است که تأثیر هر یک از آن دو ملاک بر شکل گیری بنائات عقلایی چیست؟ آیا اصولیان به تأثیر ...  بیشتر

امکان ‌سنجی رجوع به آراء عمومی در تقنین جرم و مجازات در اسلام و نظام‌ های حقوقی ایران و ایتالیا

علیرضا جلالی؛ محمدحسن مالدار

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 59-92

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2021.22109.2691

چکیده
  اصل 59 قانون اساسی ایران رجوع به آراء عمومی از طریق همه­پرسی در مسائل بسیار مهمّ را عنوان کرده است. یکی از ابعاد این قانونگذاریِ مستقیم، تقنین جرم و مجازات محسوب می‌شود. نظام ایران تا به امروز در رویّه خود به همه­پرسی تقنینی در امور کیفری به صورت خاص مراجعه نکرده است. در باب مسأله اخیر امکان دارد این بحث مطرح شود که با توجه به نقش ...  بیشتر

بازنگری در ادلّه‌ فقهیِ وجوب تقدّم جان خود بر جان دیگری و کارکرد تربیتی آن

محمد رضا حمیدی؛ زهره حاجیان فروشانی

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 93-120

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2021.21930.2665

چکیده
  حفظ جانِ خود و دیگران، از مهمّ­ترین واجبات شرعی و بایسته ­های اخلاقی به شمار می­آید؛ در عین حال، گاه حفظ جان دیگران منوط به اقدامات منجرّ به مرگ خویشتن خواهد بود. روایی یا ناروایی چنین اقداماتی، مورد اتّفاق فقیهان نیست و تحت عناوین «ایثار» یا «خودکشی» مورد ستایش یا نکوهش قرار گرفته­ اند. عمده­ استدلال ­ها در این ...  بیشتر

مطالعه فقهی و حقوقی ضمانت از میت

بیژن حاجی عزیزی؛ محمد مولودی؛ مهدی شهباز محمدی

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 121-144

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2019.18171.2105

چکیده
  ضمانت از میّت را قانون مدنی و عموم فقهای اسلامی پذیرفته­اند، لکن اختلاف­ نظرهایی نیز وجود دارد؛ گروهی مرگ را پایان ذمّه دانسته، اما عده‌ای اعتقاد به بقای ذمّه پس از مرگ دارند و روایاتی نیز در این زمینه وارد شده است. با توجه به مناقشات وارده بر این نظریه­ها، بررسی این موضوع که ضمانت از میّت بر چه اساس و تحلیلی استواراست ضروری می­باشد. ...  بیشتر

تعلّق حقّ خیار به عقد یا به عین

صادق طهوری (نوروزی)؛ عباس یعقوب زاده مجرد

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 145-168

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2021.22919.2812

چکیده
  تعلّق حقّ خیار به عقد یا به عین، از مبانی اساسی برای تحلیل مسائلی از قبیل سقوط یا عدم سقوط حقّ خیار با تلف عین و اتلاف آن، تصرّف در عین و انتقال آن به غیر می باشد. علیرغم اهمیّت این مسأله در تدوین مواد قانونی، ادله آن به طور تفصیلی و منسجم مورد توجه حقوقدانان قرار نگرفته است. سؤال اساسی آن است که آیا در حقّ خیار، عین موضوعیّت دارد که با ...  بیشتر

تاثیر زوال سمت نماینده بر وکالت اعطایی

محمد عابدی؛ علی ساعت چی

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 169-192

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2020.21167.2557

چکیده
  گاه شخص حقیقی یا حقوقی که به دیگری وکالت در انجام عملی می­دهد اصیل نیست، بلکه با سمت نماینده قانونی یا قضایی و یا قراردادی به دیگری وکالت می­دهد. پرسشی اصلی این است که زوال سمت نماینده که به عنوان معطی وکالت شناخته می­شود، چه تأثیری بر سرنوشت قرارداد وکالت و رابطه اصیل و وکیل باواسطه دارد؟ زوال سمت وکیل اول، تغییر مدیران سازمان ...  بیشتر

کارآمدی ضمانت اجراها در قبال پولشویی الکترونیکی؛ بازدارندگی پیشگیرانه در رویاروئی با بازدارندگی کیفری

شهیار عبدالهی قهفرخی؛ بتول پاکزاد؛ حسن عالی پور؛ محمدرضا الهی منش

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 193-224

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2022.25822.3149

چکیده
  بازدارندگی کیفری از پولشویی الکترونیکی در سنجش با پیشگیری از این پدیده، دو نقطه آسیب عمده دارد: نخست این که موجب تورّم پرونده ­های کیفری می­شود و لاجرم در قبال هر جرم مالی منشأ یا هر جرم مرتبط با مال، یک پرونده پولشویی نیز مطرح می شود که خود موجبات عدم رسیدگی دقیق و در نتیجه، عدم تعیین متناسب کیفرها برای جرم منشأ و پولشویی می­شود. ...  بیشتر

جایگاه «قاعده تسبیب» با سایر قواعد در جرائم ساختمانی

محمد فلاح؛ عباس زراعت؛ جعفر یزدیان جعفری

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 225-256

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2021.23962.2946

چکیده
  یکی از مواردی که باعث ایجاد مسئولیّت می گردد تسبیب است که تحت عنوان قاعده تسبیب در فقه و حقوق مطرح می باشد. این قاعده در جرایم و تخلّفات ساختمانی نیز مصداق پیدا می کند. گاهی این قاعده با دیگر قواعد در موضوع مورد بحث، تقابل پیدا می کند. پژوهش حاضر با موضوع قاعده تسبیب و رابطه آن با دیگر قواعد در جرایم ساختمانی به بررسی رابطه قاعده مذکور ...  بیشتر

واکاوی فروش عین مورد شفعه توسّط مشتری از منظر فقه و حقوق

فاطمه کریمی؛ محمد صادق طباطبایی

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 257-284

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2020.19631.2318

چکیده
  بر اساس قانون مدنی، حقّ شفعه، مانع از تصرّفات مشتری در سهم خریداری شده نبوده و تصرّفات مشتری در مبیع صحیح است. با این وجود، ماده 816 قانون مدنی، اجرای این حقّ را موجب بطلان معاملات مشتری نسبت به مورد شفعه دانسته است. با توجه به این که صحّت عقد در ابتدا و بطلان آن پس از اعمال حقّ شفعه، در حقوق ما امری استثنائی است لازم است حکم مذکور با بررسی ...  بیشتر

واکاوی مبانی فقهی حکم سقط درمانی بعد از ولوج روح

حمید مسجدسرائی؛ اعظم نظری؛ اکرم عبدالله پور

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 285-322

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2020.21561.2608

چکیده
  توسعه فنّاوری های جدید و پیشرفت دانش پزشکی موجب شده است که در حوزه درمانِ بیماری های انسانی، اقداماتی انجام شود که آثار فقهی، حقوقی و نیز اخلاقی را به دنبال داشته باشد و از جمله آن اقدام به «سقط جنین» در بارداری های پرخطر است. مسأله چالش برانگیز آن است که گاه بعد از دمیده شدن روح، علم و یقین وجود دارد که ادامه بارداری، جان یا سلامت ...  بیشتر

تدابیر پیشگیری از جرائم سایبری با تأکید بر اقدامات پلیسی با رویکردی فقهی

سید جمال موسوی؛ محمد روحانی مقدم؛ مریم آقائی بجستانی

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 323-358

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2022.25612.3131

چکیده
  جرائم سایبری از جمله جرائمی است که مولود جامعه تکنولوژیک و مدرن می باشد و به همین دلیل، ابهامات زیادی در باب ماهیّت و پیشینه اینگونه جرائم از یک سو، و ویژگی های این جرائم و مرتکبان آنها از سوی دیگر وجود دارد. با عنایت به این ابهامات و نیز تفاوت های موجود بین جرائم سایبری و سایر جرائم، پیشگیری و مقابله با جرائم سایبری اقدامات پلیسی خاصّی ...  بیشتر

بررسی فقهی و حقوقی تعارض منافع در بانک ‌های غیر دولتی

زینب نوابی مقدم؛ علی زارع؛ احمد یوسفی صادقلو؛ جعفر جمالی

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 359-386

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2021.24960.3074

چکیده
  بانک ‌های غیر دولتی، بر خلاف بانک‌ های دولتی که تأمین سرمایه و اداره آن توسط دولت انجام می شود، به موجب قانون زیرمجموعه‌ شرکت‌ های سهامی عام بوده، و از همین ‌رو همواره دچار تعارض منافع است. مصداق بارز این تعارضات را می‌توان در تصمیمات مدیرانی که معاملاتی را به نمایندگی و به طرفیّت شرکت ‌هایی که اعضای خانواده یا خویشان آنان حضور ...  بیشتر

نقد نظریّه عدم مشروعیّت عملیّات استشهادی با استناد به منابع فقهی

سیدعلی هاشمی خانعباسی؛ سمیه کلیجی

دوره 14، شماره 26 ، فروردین 1401، صفحه 387-418

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2021.23450.2871

چکیده
  فقه امامیه برای دفع هرگونه استیلاء و سلطۀ دشمنان شریعت، باب جهاد را گشوده است که بالأصاله جنبه دفاعی داشته و بالعرض، جنبه تهاجمی دارد. دفاع در برابر متجاوز در شرایط نبود امکانات نظامی مناسب، شکل خاصّی به خود می ‌گیرد که عملیّات استشهادی از مصادیق بارز آن است. عملیّات استشهادی، روش جدیدی است که برای مقاومت و رویارویی با دشمن اسلام ...  بیشتر