مفهوم و ماهیّت حقوقی «صدقه»

محمد ابوعطا؛ مسعود فرزاد

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 7-20

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1917

چکیده
  در منابع فقهی، صدقه، هم در باب عبادات و هم در باب معاملات مورد اشاره قرار گرفته و در هر دو حوزه، دارای مصادیق و طبعاً پاره ای احکام ویژه است. اما صدقه موضوع ماده 807 قانون مدنی، مشخصاً ماهیت عقدی دارد؛ عقدی غیر معوّض که از سایر عقود حتی هبه نیز ممتاز بوده و قبض، شرط لزوم آن است. تحقق صدقه، منوط به جهت معاملی خاص یعنی قصد قربت است و با ...  بیشتر

مفهوم مالکیّت مشاع در تحقّق جرائم علیه اموال

حسن پوربافرانی؛ کامران محمودیان اصفهانی؛ محمود مالمیر

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 21-50

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1918

چکیده
  در خصوص امکان و عدم امکان تحقق جرائم علیه اموال مشاع در حقوق کیفری ایران ابهاماتی وجود دارد. پرسش اصلی در این خصوص آن است که آیا اشاعه در مالِ موضوع جرائم علیه اموال می تواند مانعی برای تحقق جرائم علیه اموال می‌باشد یا خیر؟ یافته اصلی این تحقیق در پرتو مطالعۀ سیر تحولات قانونگذاری و در نظر گرفتن مبنای جرم انگاری در جرائم علیه اموال ...  بیشتر

تک فرزندی، مصداق سوء استفاده از حقّ

مصطفی جباری؛ بهروز صابریان

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 51-76

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1919

چکیده
  فرزندآوری حقّی از حقوق زوجین است، حقّی که می توانند آن را استیفا یا اسقاط کنند. حال اگر زوجین از حق فرزند آوری خود استفاده کرده و تنها یک فرزند به دنیا بیاورند، آیا استیفای حق آنان، نوعی سوء استفاده از حق، محسوب نمی شود؟ آیا می توان پذیرفت که والدین، «حس پدر بودن و مادر بودن» خود را ارضاء کنند اما «حس همدل داشتن» کودک همواره و در تمام ...  بیشتر

امکان سنجی تعمیم عقد مضاربه به تمام فعالیّت های تجاری

حسین داورزنی؛ سید محمد رضوی

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 77-94

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1920

چکیده
  فقیهان، عقد مضاربه را با وجه نقد و فقط در صورتی صحیح می دانند که عملیاتی که توسط عامل انجام می شود عملیات تجاری باشد، و سود آن باید از راه تجارت به دست آید. این که مراد از عملیات تجاری چیست محل تردید است. به نظر می رسد با توجه به فلسفه تأسیس عقد مضاربه و استفاده از عمومات وجوب وفای به عقود و اطلاقات موجود می توان نوع عملیاتی که عامل برای ...  بیشتر

قاعده‌ فقهی «إقامه الحدود إلی الامام»

مهدی ذوالفقاری؛ رحیم نوبهار

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 95-122

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1921

چکیده
  این مقاله مضمون، تاریخچه و مستندات قاعده فقهی «اقامه الحدود الی الامام» را توضیح می‌دهد. به موجب این قاعده که در حقوق جزای نوین با عنوان اصل قضایی بودن مجازات‌ها شناخته می‌شود تنها مقامات صلاحیت-دار مجازند که در امور مربوط به مجازات مداخله کنند. مقاله با توجه به مستندات کافی از قرآن مجید، سنت و اجماع فقیهان آن را قاعده‌ای استوار ...  بیشتر

تأملی فقهی حقوقی پیرامون تأثیر شرط مدّت بر عقود جایز

عباداله رستمی چلکاسری؛ محمد علی‌نژادی گورابجواری

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 123-160

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1922

چکیده
  در خصوص اعتبار و مشروعیت شروطی که ضمن عقود جایز درج می‌شوند نظرات مختلفی از سوی فقها و حقوقدانان ارائه شده است. یکی از شروطی که امکان دارد از سوی طرفین در این عقود مورد تراضی قرار گیرد، شرط مدت است. این شرط امکان دارد به صورت قید در متن عقد جایز، شرط ضمن این عقود و یا ضمن عقود جداگانه دیگری آورده شود. برخی معتقدند که این شروط به طور مطلق ...  بیشتر

تحلیل رابطه علیّت و آثار آن در ماهیت اعتباری افعال حقوقی

سید محمد صدری

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 161-190

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1923

چکیده
  رابطه علیّت برداشتی از عالم تکوین و کاربرد آن در عالم تشریع است. به نظر می رسد خاستگاه اصلی آن مباحث فقه سنّی در زمینه قیاس بوده که پرورش مباحث، نخست به بررسی رابطه علل موجود در احکام شرعی و معلول های آنها سرایت کرده و نحوه فراوری حکم شرعی از ادله عقلی را مورد کنکاش قرار داده وسپس دو عنوان علّت و معلول در قیاس اجمالی با سبب و مسبّب قرار ...  بیشتر

عقد معلّق در قانون مدنی و اثر تعلیق به شرایط صحّت عقد

علی علی آبادی

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 191-210

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1924

چکیده
  عقد از اعمال حقوقی با کاربرد بسیار بالا است که وسیله تبادل قانونی اموال و تأمین مایحتاج اشخاص و در نهایت جوامع بشری است و همسوی با ازدیاد سرمایه و پیچیدگی های اقتصاد، توسعه و تنوع نیز یافته است. گستردگی و تنوع عقد موجب شده است تا مطالعه دقیق آن مستلزم تقسیم باشد چون عمر کوتاه بشر، فرصت مطالعه غیر تخصصی را نمی دهد. لذا تقسیم بندی های متعددی ...  بیشتر

تأثیر بیماری های جسمی بر سلب حضانت

سیده سمانه موسوی مقدم؛ علی تولّائی؛ حسین ابویی مهریزی

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 211-228

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1925

چکیده
  فلسفه حضانت، تحقق مصالح طفل و دفع هر گونه ضرر و زیانی از اوست، بنابراین اگر والدین شایستگی و شرایط لازم را نداشته باشند، حق حضانت از آنها سلب می‌شود. در ماده 1173 قانون مدنی نیز امکان سلب حضانت از دارنده آن پیش‌بینی شده است. از آنجا که یکی از شروط سرپرست طفل، سلامت جسمی اوست، در این پژوهش با تحلیل آراء فقها به بررسی تأثیر بیماری‌ها در ...  بیشتر

مقایسه حقّ ازدواج زن در اسلام و اسناد حقوق بشر

طاهره سادات نعیمی؛ مریم خادمی؛ سیدمحمد موسوی مقدم

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 229-256

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1926

چکیده
  با مطالعه تطبیقی حقوق اسلام و اسناد حقوق بشر چنین بر می آید که «حق ازدواج زنان» در هر دو منبع گرچه در پاره ای از موارد در تعارض دارد در بسیاری از موارد نیز منطبق می باشد به طوری که طبق منابع حقوق بشر، ازدواج زنان و مردان، بدون قید و شرط مطرح شده در اسلام از قبیل رضایت ولیّ، و هم دین بودن طرفین عقد معرفی شده است. با این وجود در هر دو منبع، ...  بیشتر

بررسی ضریب همکاری و میزان مشارکت نویسندگان مقالات مجله مطالعات فقه و حقوق اسلامی در پنج سال اخیر (بازه زمانی 1388 تا 1393)

رحمان معرفت؛ مریم صابری؛ مرضیه عضدی

دوره 6، شماره 11 ، دی 1393، صفحه 257-270

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1927

چکیده
  هدف این پژوهش، بررسی وضعیت همکاری نویسندگان مقالات تألیفی در مجله مطالعات فقه و حقوق اسلامی در بازه زمانی 1388 تا 1392 است. پژوهش حاضر به شیوه علم‌سنجی صورت پذیرفته است. آمار توصیفی مورد نیاز و تحلیل داده ها با کمک نرم افزار اکسل انجام شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که تا زمان انجام پژوهش، در مجموع تعداد 73 مقاله منتشر شده است و 136 ...  بیشتر