نقش عرف در جاودانگی آیین اسلام

محمدحسین روحی یزدی؛ محمدرضا آیتی؛ اصغر عربیان

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از تاریخ 30 آذر 1402

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2022.26851.3225

چکیده
  عرف صحیح و مورد تأیید شارع یکى از ادله و ابزارهاى استنباط حکم شرعى و در مواردى مهمترین و بعضا تنها سند براى پاسخ به نیازهای روز جامعه، در عرصه اجتهاد می باشد.شارع در امور غیر عبادی مسلک عرف را تأیید کرده، و چون أمارات عقلایى نیاز به جعل حجیت از سوى شارع ندارند، همین که عقلانى باشند براى حجیت کافیست. زیرا مخاطب احکام شرع، مردم کوچه و بازار ...  بیشتر

تخصصی
ماهیّت رابطه استناد و معیار احراز آن

محمد هادی صادقی؛ محمد میرزایی

دوره 11، شماره 21 ، دی 1398، ، صفحه 167-194

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2019.14813.1583

چکیده
  احراز رابطه استناد، نقش مهمّی در تحمیل مسئولیّت کیفری یا مدنی بر مرتکب دارد. از این جهت، علیرغم این که بررسی ماهوی و شکلی این رابطه در ابعاد ثبوتی و اثباتی، از اهمیّت بسزایی برخوردار است لیکن تبیین این موضوع در موارد تسلسل علل و اسباب با صعوبت بیشتری مواجه است. این نوشتار با بررسی ماهوی رابطه استناد، آن را در ارتباط با عنصر مادّی جرم ...  بیشتر

ارزیابی عملکرد عرف در تغییر حکمِ مصادیقِ موضوعات عرفی

محمد رسول آهنگران؛ الهام غانم

دوره 10، شماره 18 ، شهریور 1397، ، صفحه 33-48

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2018.3136

چکیده
  عملکرد عرف در مواجهه با مصادیق موضوعات عرفی به دو صورت قابل تصوّر است: تغییر حکم مصداق از جانب عرف، به دلیل خارج دانستن مصادیق از موضوعٌ له خطاب شرعی باشد. این نفی مصداق از عرف پذیرفته است؛ و صورت دوم در جایی است که عرف با وجود داخل دانستن مصداق در موضوعٌ له، حکم را از مصداق نفی کند. با توجه به این که موضوع در خطابات شرعی به طور غالب از ...  بیشتر

تبارشناسی عرف در فقه امامیه و حقوق ایران

کاوس روحی برندق؛ منصوره فصیح؛ محمدامین کیخا فرزانه

دوره 8، شماره 15 ، آذر 1395، ، صفحه 201-224

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1964

چکیده
  عرف در قالب رسم و روش و عادت معمول در میان مردم، نیروی حیاتی هر نهاد حقوقی و یکی از مقوله­هایی است که برای انطباق پاره­ای از احکام فقهی با مقتضیات زمان و مکان از تأثیری بی­بدیل برخوردار است. در واقع، هر قدر یک نظام حقوقی  از عرف بیشتر متأثر باشد از استحکام و قدرت بالاتری برخوردار خواهد بود. نظام حقوقی اسلام نیز با صحّه گذاشتن ...  بیشتر

ماهیّت و آثار حقّ دستدارمی

سام محمدی؛ سودابه اسدیان

دوره 8، شماره 14 ، خرداد 1395، ، صفحه 215-246

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1954

چکیده
  حق دستدارمی یا دستارمی، تأسیسی عرفی است که اختصاص به مناطق شمال کشور داشته و خصوصاً در مازندران معمول و متداول است و با نام­های «کارافه» و «تبرتراشی» نیز خوانده می­شود. حق دستدارمی در این مناطق به عنوان یک عرف مسلّم، پذیرفته شده و معاملات راجع به آن بین مردم رایج است. دستدارمی از حقوق وابسته به اراضی و از تأسیساتی است ...  بیشتر

رابطه‌ی «مثلی» و «قیمی» با جبران کاهش ارزش پول

محمدجواد ولی‌زاده؛ محمدحسن حائری

دوره 2، شماره 3 ، دی 1390، ، صفحه 133-161

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1872

چکیده
  چکیده بحث مثلی و قیمی در ادای ضمانات و دیون مالی و نیز مسأله‌ی کاهش ارزش پول اعتباری به لحاظ فقهی و اقتصادی، در دهه‌های اخیر، از مباحث بسیار مبتلی به فقهی بوده‌اند. دلایل طرف‌داران و مخالفان نظریه‌ی جبران، نشان می‌دهد که استناد به مثلی و یا قیمی بودن پول، از مهم‌ترین دلایل هر دو گروه می‌باشد و به دلیل اختلاف در مبانی استدلالی، ...  بیشتر

عرف و جایگاه آن در استنباط احکام شرعی

علی اکبر ایزدی‌فرد؛ رجب علی نعمت‌زاده؛ حسین کاویار

دوره 1، شماره 1 ، بهمن 1388، ، صفحه 45-73

http://dx.doi.org/10.22075/feqh.2017.1846

چکیده
  چکیده بسیاری از قوانین اصولی، قواعد فقهی و احکام شرعی به ظاهر آیات و روایات مستند هستند و یکی از شایسته‏ترین مراجع تشخیص ظواهر، عرف است. بررسی متون فقهی نشان می‌دهد که علمای اهل سنت از پدیده‌ی عرف با واژه‌های عرف و عادت نام برده‌اند و تا دو قرن اخیر کاربرد این واژگان در متون فقهی و اصولی شیعه نیز معمول بوده است. در دو قرن اخیر، ادبیات ...  بیشتر