معرفت‌شناسی نظریه توالد ذاتی شهید صدر

محمد حسین صفائی

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ، انتشار آنلاین از تاریخ 31 شهریور 1402

https://doi.org/10.22075/feqh.2021.23519.2883

چکیده
       در سال‌های اخیر و با ورود برخی از شاخه‌های فلسفه معاصر (مثل معرفت‌شناسی) به علوم دینی، لزوم به کارگیری این مبانی جدید در علم و معرفت دینی بیش‌ازپیش موردتوجه قرارگرفته است؛ اگرچه در اصول فقه نیز به‌عنوان یکی از علوم دینی تا حدودی به توجیه معرفتی پرداخته‌شده اما این موارد به‌صورت تفصیلی مورد ارزیابی قرار نگرفته و یا ...  بیشتر

ارزیابی از مواجهه‌ معرفتی اصولی با اخباری ذیل مسأله حجیّت ذاتی قطع

محمد حسین صفائی؛ حسین واله

دوره 14، شماره 27 ، تیر 1401، ، صفحه 305-332

https://doi.org/10.22075/feqh.2021.23471.2876

چکیده
  سخن از معرفت ‌شناسی اصول فقه در دو مقام توصیفی و هنجاری مطرح می‌شود. رویکرد توصیفی به معنای معرفت‌ شناسی اصول فقه در مقام «هست» و شامل فقه اصولی و فقه اخباری خواهد بود که در این مقاله از آن سخن به میان می‌آید. رویکرد هنجاری در معرفت ‌شناسی اصول فقه نیز در مقام «باید» و شامل چیستی معرفت فقهی، منابع معرفت فقهی و امکان معرفت ...  بیشتر

بازپژوهی فقهی آثار اجرای نادرست حدودِ ناظر به قطع عضو

حسن پورلطف اله؛ مهدی موحّدی محب؛ خسرو مؤمنی؛ احمد مرتاضی

دوره 12، شماره 22 ، فروردین 1399، ، صفحه 137-164

https://doi.org/10.22075/feqh.2019.15673.1710

چکیده
  ممکن است در اجرای حدّ ناظر به قطع عضو، به جای دست راست و پای چپ، عضو مقابل، بریده شود و چه بسا این امر، ناشی از علم، شبهه، یا قصد احسان باشد. مشهور فقهیان بر این باورند که با اجرای نادرست حدّ، چه عالماً یا به سبب اشتباه، حدّ، باقی می ­ماند، اما نظر مخالف، حدّ را ساقط می داند؛ اگرچه در هر دو، در فرض علم مجری، قصاص، و در فرض اشتباه، پرداخت ...  بیشتر

تخصصی
نقدی بر «کاشفیّت ذاتی قطع از واقع» در پرتو معرفت ‌شناسی جدید

مجید نیکوئی؛ حسین سیمایی صراف

دوره 11، شماره 20 ، خرداد 1398، ، صفحه 373-402

https://doi.org/10.22075/feqh.2018.11566.1414

چکیده
  قطع، نقش معرفتی مهمّی در اصول فقه شیعی دارد و «کاشفیّت ذاتی قطع از واقع» یکی از اساسی ترین علل اهمیّت قطع است. مقاله‌ حاضر با ارزیابی جایگاه و مبانی حجیّت قطع در نظام اصول فقه شیعی، می‌ کوشد تا کاشفیّت ذاتی قطع از واقع را نقادانه تحلیل کند. در این راستا، با استفاده از مبانی معرفت ‌شناسی مدرن و تمایز میان «بود» و «نمود» ...  بیشتر

ماهیّت علم قاضی

محمدرضا داداشی؛ زهرا فیض

دوره 8، شماره 14 ، خرداد 1395، ، صفحه 91-112

https://doi.org/10.22075/feqh.2017.1949

چکیده
  درباره علم قاضی اختلافات و ابهاماتی وجود دارد؛ چه در اصل حجیت آن و چه در قلمرو  انتفاع از آن و چه در مفهوم و معنای آن. به نظر می­رسد بخش قابل توجهی از اختلافات، ناشی از عدم شناخت ماهیت علم قاضی است. در قلمرو شرع و قانون و نیز قضا، آن چه ملاک است تحقق علم می­باشد؛ و تقریباً اگر نگوئیم تحقیقاً، مراد از علم در قلمرو فوق، یقین عقلی یا ...  بیشتر

بازپژوهی مبانی حجیّت قطع و امارات در علم اصول

علیرضا هدایی؛ حسین داورزنی؛ محمدرضا حمیدی

دوره 7، شماره 12 ، تیر 1394، ، صفحه 277-298

https://doi.org/10.22075/feqh.2017.1937

چکیده
  تبیین مفهوم حجّت و بررسی مبانیِ آن مهم ترین مسأله در علم اصول فقه است که ریشه در متون روایی و عقاید کلامی خاص خود دارد. مشهور ترین نظریات اصولی پیرامون مسأله حجیّت عمدتاً بر پایه‌ حجیّت ذاتی قطع و حجیّت تنزیلی- جعلی امارات و با اصل قرار دادن عدم حجیّت، ارائه شده است. در این نوشتار تلاش شده ضمن بیان ریشه‌های کلامی و روایی باب حجیّت، و ...  بیشتر