واکاوی مفهوم مصلحت و کاربرد آن در مجازات های شرعی با نگاهی به قانون مجازات اسلامی

حامد رستمی نجف آبادی

دوره 14، شماره 28 ، مهر 1401، ، صفحه 75-102

https://doi.org/10.22075/feqh.2022.27240.3265

چکیده
     «مصلحت»، عنصر اساسی فلسفه­ قوانین و احکام و مورد اتّفاق مذاهب اسلامی است که در دو عرصه­ کلّی فقه و حقوق از یک سو، و تک­تک گزاره­های فقهی و مواد قانون وضعی از سوی دیگر، به صورت جدّی مطرح است و نقش­آفرینی عنصر مصلحت در تصمیم­گیری­های نهایی فقه ­پژوهان و مجریان آن، امری ناگزیر به شمار می­رود. هرچند که نقش استقلالی ...  بیشتر

تحلیل سیاست کیفری ناظر بر حدود در قانون مجازات اسلامی 1392(رویکردها، نوآوری ها، نارسایی ها)

مجید جهان شیر؛ سیدمحمود مجیدی؛ محمدحسن حسنی

دوره 14، شماره 27 ، تیر 1401، ، صفحه 125-170

https://doi.org/10.22075/feqh.2021.21593.2615

چکیده
  در مقرّرات ناظر بر حدود در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، رویکردهای جدید از سوی قانونگذار قابل مشاهده است. به نظر می‌رسد رفع خلأهای تقنینی موجود در مقرّرات پیشین در زمره این رویکردها می باشد. از اینرو نسبت به موضوعاتی به مانند زنای در حال مستی و خواب، میزان تعزیر در صورت اسقاط مجازات حدّی و نیز تصریح به جرم انگاری های مقیّد جرایم محاربه ...  بیشتر

موازین فقهی و تفسیر قضائی قوانین کیفری؛ نقد نظر هیأت عمومی دیوان عالی کشور در تشدید شلّاق تعزیری

جلیل امیدی؛ مرتضی جوانمردی صاحب

دوره 13، شماره 25 ، آذر 1400، ، صفحه 73-98

https://doi.org/10.22075/feqh.2021.23983.2948

چکیده
  موازین فقهی، علی‌الاطلاق حکم به شلّاق تعزیری بیش‌ از میزان مقرّر برای حدود را چه در مرحلۀ قانونگذاری و چه در مقام قضا ممنوع اعلام کرده‌اند. در قوانین جزائی بعد از انقلاب و آرای مراجع قضائی چنین ضابطه‌ای نوعاً مراعات شده است. با این حال، هیأت عمومی دیوان عالی کشور در رأی وحدت رویۀ شماره  795 - 18/6/1399 چنین محدودیّتی را ناظر به تعیین ...  بیشتر

تخصصی
ادلّه فقهی قاعده «لا شفاعه فی الحدّ» و امکان سنجی آن در قانون مجازات اسلامی

سیّدمرتضی آقائی؛ رضا دانشورثانی؛ داوود داداش نژاد دلشاد

دوره 11، شماره 21 ، دی 1398، ، صفحه 7-30

https://doi.org/10.22075/feqh.2019.16222.1803

چکیده
  قلمرو قاعده لا شفاعه فی الحدّ - که مشهور فریقین آن را پذیرفته اند - تنها موردی را شامل می‌ شود که از طریق ادلّه اثباتی، وقوع جرم حدّی نزد حاکم ثابت شده باشد. بر اساس این قاعده، اصل اولیّه عدم شفاعت در حدود است اما در صورت وجود مصلحت ملزمه، نهی از شفاعت به ارشادی بودن نزدیک تر می باشد. محلّ نزاع در این قاعده، شفاعت قبل از اثبات جرم و صدور ...  بیشتر

تخصصی
مؤلّفه های تأثیرگذار در اجرای حدود

عابدین مؤمنی؛ سیدمحمود علوی؛ حامد رستمی نجف آبادی

دوره 9، شماره 17 ، دی 1396، ، صفحه 235-256

https://doi.org/10.22075/feqh.2017.10454.1009

چکیده
  منظور از زمان و مکان، همان مقتضیات زمان و مکان، و امور، تحولّات، اوضاع و احوالی است که در زمان و مکان قرار می ­گیرند. این معنا در روایات نیز مورد تأکید قرار گرفته است. زمان و مکان در اجرای حدود نقش تعیین کننده ­ای دارند، بنابراین در صورت تزاحم مصلحت اجرای حدّ با مصلحت مهم تر، ممکن است حدّ موقتاً تعطیل یا به کیفیّت دیگری اجرا شود. ...  بیشتر