مطالعات فقه و حقوق اسلامی

مطالعات فقه و حقوق اسلامی

تحلیل فقهی- حقوقی ضوابط تشخیص جرم ربایش مال غیر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده پیشگیری از جرم و اصلاح و تربیت، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران. (نویسنده مسئول)
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، تهران، ایران.
10.22075/feqh.2024.32910.3812
چکیده
قانونگذار ایران در اجرای اصل چهارم قانون اساسی مبنی بر اسلامی بودن قوانین و مقرارات، در بخش های کیفری مربوط به جرم سرقت نیز سعی بر رعایت این اصل داشته است. توضیح آنکه فقهای امامیه جهت تعلق حکم حدی بر سرقت، شرایطی را احصاء نموده اند که در صورت فقدان آن، رفتار ارتکابی مشمول عناوین فقهی دیگر و سبب تعیین تعزیر برای مرتکب می شود. عملکرد نامطلوب مقنّن در انعکاس مبانی شرعی مذکور در قوانین کیفری، در بین حقوقدانان و محاکم کیفری سبب ابهامات و تفسیرهایی متهافت در رابطه با ربایش موضوع ماده ۶۶۵ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۷۵ گردیده است. به نظر می رسد که مهم ترین چالش موجود فقدان ضابطه و معیار قانونی جهت تشخیص و شناسایی مصادیق نصّ مورد اشاره، به جهت عدم افتراق در ارکان تشکیل دهنده جرم ربایش موضوع این ماده با جرم سرقت می باشد. روش تحقیق در این مقاله تحلیل و توصیفی بوده و درصدد آن است که درسنجه تحلیل فقهی و قانونی، ملاک و ضابطه تشخیص مصادیق موضوع ماده ۶۶۵ و مؤلفه های افتراق آن از جرم سرقت را در بستر مفهوم مالیّت شرعی، قانونی و عرفیِ مال موضوع ربایش، ارزیابی و ارائه نماید.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Jurisprudential-Legal analysis of the Criteria for Recognizing the Crime of Stealing Other People's Property

نویسندگان English

Vahid Bazvand 1
Hosein Normohammadi 2
1 Ph.D. Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Crime Prevention and Correctional Studies, University of Judicial Sciences and Administrative Services, Tehran, Iran. (Corresponding Author)
2 Ph.D. Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran.
چکیده English

In the enforcement of the fourth principle of the constitution that the laws and regulations are Islamic, the Iranian legislator has also tried to comply with this principle in the criminal sections related to the crime of theft. Explanation: In order to apply the h.add punishment to theft, the Imami jurists have calculated the conditions, in case of its absence, the committed behavior is covered by other jurisprudential titles and the reason for determining Ta’azir for the perpetrator. Unfavorable performance of the legislator in reflecting the Sharia principles mentioned in the criminal laws has caused ambiguities and mixed interpretations among lawyers and criminal courts regarding the abduction of Article 665 of the Punishment Law approved in 1375. It seems that the most important existing challenge is the lack of regulations and legal criteria to recognize and identify examples of the mentioned legal article, due to the lack of differentiation in the constituent elements of the crime of snatching, the subject of this article and the crime of theft; The research method in this article is analytical and descriptive, and it aims to, in the legal and jurisprudential analysis, identify the criteria and rules for distinguishing the cases of Article 665 and the components of its differentiation from the crime of theft in the context of the concept of Sharia, legal and customary ownership of the property subject to snatching.

کلیدواژه‌ها English

customary property
property
snatching
theft
non-theft snatching
-  آخوند خراسانی، ملامحمد (1410ق)، دُرر الفوائد فی الحاشیه علی الفرائد، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
-  ابن ‌‌اثیر، مجد الدین المبارک بن محمد الجزری (1384)، النهایه فی غریب الحدیث و الأثر، ج3، قم: دار التفسیر.
-  احمد بن محمدبن علی المقری الفیّومی (1405ق)، المصباح المنیر، قم: دار الهجره.
-  الهام ، غلامحسین (1380-1379)، تقریرات درس حقوق جزای اختصاصی 2، قم: مجتمع آموزش عالی قم.
-  ایزدی فرد، علی اکبر؛ حسین نژاد، سید مجتبی (1398)، ماهیّت سرقت های مجازی (نقد ماده 12 و 13 قانون جرائم رایانه ‌ای)، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 11، 31-60.
-  جبعی عاملی (شهید ثانی)،  زین الدین بن علی (1386)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، ج13، ترجمه: علی شیروانی، قم: دار العلم.
-  جبعی عاملی (شهید ثانی)،  زین الدین بن علی (1412ق)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
-  جبعی عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی (1386)، الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، ج1، بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
-  جبعی عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی (1413ق)، مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، ج3، قم: تحقیق مؤسسه معارف اسلامیه.
-  جعفری لنگرودی، محمدجعفر(1387)، ترمینولوژی حقوق، ج1، چ19، تهران: کتابخانه گنج دانش.
-  خمینی(امام)، سید روح الله (1363)، تحریر الوسیله، ج1، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
-  خمینی(امام)، سید روح الله (1389)، صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی، ج19، چ5، تهران: مؤسسه تنظیم و نشرآثار امام خمینی(ره).
-  الخوری الشرتونی اللبنانی، سعید (1403)، أقرب الموارد، ج2، قم: کتابخانه آیه الله العظمی مرعشی نجفی(ره).
-  دهخدا، علی اکبر (1377)، لغت نامه دهخدا، ج3، چ2، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
-  راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق)، مفردات الفاظ القرآن، ج1، بیروت: دار العلم.
-  شاکری، زهرا (1398)، سرقت علمی و ضمانت اجراهای مقابله با آن؛ با تاکیدی بر مسئله تعامل سرقت علمی و نظام حقوق مالکیت فکری، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، 49، 655-675.
-  شمس ناتری، محمدابراهیم؛ عبدالله یار، سعید (1390)، حالت ضرورت و دفاع مشروع، تهران: مجد.
-  صفایی، سید حسین (1389)، دوره مقدماتی حقوق مدنی (اشخاص و اموال)، ج1، چ11، تهران: میزان.
-  طریحی، فخرالدین (1416ق)، مجمع البحرین، ج2، تهران: مرتضوی.
-  عاملی(شهید اول)،  محمد بن مکّی (1369)، کتاب لمعه، ج2، ترجمه: علیرضا فیض و علی مهذّب، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
-  عدل، مصطفی (1385)،  حقوق مدنی، چ2، قزوین: طه.
-  کاتوزیان ناصر(1379)، مقدّمه علم حقوق، چ26، تهران: شرکت سهامی انتشار.
-  کاتوزیان، ناصر(1386)، الزام های خارج از قرارداد (ضمان قهری)، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
-  کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق)، الکافی، ج7، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
-  محسنی، فرید (1397)، شرح قانون مجازات اسلامی، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه.
-  مکارم شیرازی، ناصر (1385)، استفتائات جدید، ج3، چ2، قم: مدرسه الامام علی بن ابیطالب(ع).
-  میر محمد صادقی، حسین (1392)، حقوق کیفری اختصاصی 2 (جرایم علیه اموال و مالکیت)، چ5، تهران: میزان.
-  میرزایی، اقبالعلی (1390)، قانون متروک: مبانی، مفهوم و مصادیق، مجله حقوقی دادگستری، 74، 69-102.
-  نائینی، محمدحسین (1373)، منیه الطالب فی حاشیه المکاسب، ج1، تهران: المکتبه المحمدیّه.
-  نجفی(صاحب جواهر)، محمدحسن (1397)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج41، چ3، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
-  نجفی(صاحب جواهر)، محمدحسن (1404ق)، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج41، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.