کارایی اقتصادی نهاد قرارداد مشارکت مدنی در پرتو اصل اباحه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد قائمشهر، قائمشهر، ایران.

2 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

3 استادیار گروه حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران غرب، تهران، ایران.

چکیده

نهاد قرارداد مشارکت مدنی به دلیل ایجاد و افزایش مشارکت‌های مردمی، تأثیرات بسیار چشمگیری بر اقتصاد جامعه دارد. این نهاد برخلاف دیگر نهادهای مشابه حقوقی کشورمان، خالی از سیطره قوانینی کهنه و مزاحم بوده و امکان مشارکت در فرآیند مدیریت، نظارت و تصمیم‌گیری برای همه شریکان فراهم است. پس ساختار ناظر بر آن، تخت و قرارداد محور و منطبق با مفاهیم جدید مدیریّت هست. از اینرو این مطالعه درصدد است، ساختار این نهاد حقوقی در استفاده از منابع و گنجایش کارآمدی آن در اصلاح خود و برآوردن نیازهای اقتصادی روز را با رویکرد واقع‌گرایی حقوقی و با استفاده از معیار کارایی اقتصادی که همان کاربرد مناسب قواعد و شروط قراردادی و تفسیر و تغییر معقولانه آن در جهت حدّاکثر سازی ثروت با صرف حداقلی از منابع هست؛ تحلیل و بررسی نماید؛ این تحلیل در پرتو اصل اباحه انجام‌شده است؛ که در نتیجه آن، این نهاد حقوقی با کاربرد کارایی اقتصادی می‌تواند بدون ناسازگاری با مبانی فقهی با حقوقی، امکان فرصت تنظیم دوباره در تغییر و یا تکمیل خود را به فراخور رخدادها و ضرورت‌ها به‌منظور دستیابی به اهداف مشارکت و تطابق بیشتر با قراردادهای نوین اقتصادی داردکه در واقع بیانگر تناسب این نهاد حقوقی برای کنترل بحران و بهبود اوضاع و افزایش ثروت جامعه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The economic efficiency of the institution of partnership contract in the light of the principle of permissibility

نویسندگان [English]

  • Tahereh Moslehi 1
  • Javad Niknejad 2
  • Mohammad Alamzadeh 3
1 PhD Student in Private Law, Department of Law, Qaemshahr branch, Islamic Azad University, Qaemshahr, Iran
2 Assistant Professor Department of Law, West tehran branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran (Corresponding Author)
3 Assistant Professor Department of Law, West tehran branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The institution of partnership contract has a very significant impact on the society's economy due to the creation and increase of public participation. Unlike other similar legal institutions of our country, this institution is free from the control of old and disturbing laws and the possibility of participation in the process of management, supervision and decision-making is available for all partners. So the structure overseeing it is flat and contract-oriented and in line with the new concepts of management. Therefore, this study aims to analyze the structure of this legal institution in the use of resources and its efficiency capacity in self-correction and meeting the economic needs of the day with the approach of legal realism and using the criterion of economic efficiency, which is the proper application of contractual rules and conditions and interpretation and change. Reasonably, it is in the direction of maximizing wealth with minimal expenditure of resources; analyze and review; This analysis is carried out in the light of the principle of permissibility; As a result, this legal entity with the use of economic efficiency can, without inconsistency with jurisprudence and legal foundations, have the opportunity to re-adjust to change or complete itself in accordance with events and necessities in order to achieve the goals of participation and to be more compatible with new economic contracts, which in fact It shows the appropriateness of this legal institution to control the crisis and improve the situation and increase the wealth of the society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Partnership Agreement
  • Economic Efficiency
  • Wealth Maximization Theory
  • Economic Equilibrium
  • principle of permissibility
- قرآن کریم.
- اسکینی، ربیعا (۱۳۸۲)، حقوق تجارت شرکتهای تجاری، ج1، چ6، تهران: سمت.
- اسماعیلی، محسن؛ توکلی نیا، امید (۱۳۹۰)، شرط ارتکازی در فقه امامیه و حقوق ایران، پژوهش نامه حقوق اسلامی، 12/2، 190-151.
- افتقاری، رامین؛ رهپیک، سیامک؛ فرحزادی، علی اکبر (۱۴۰۱)، کارایی؛ به عنوان مبنای قاعده حقوقی، فصلنامه دیدگاه های حقوق قضایی، ۹۹، 52-25.
- اقدس طینت، حمیدرضا؛ عیسایی تفرشی، محمد؛ شهبازی نیا، مرتضی (1398)، رفع چالش های تحدید مسؤولیت در شرکت مدنی در حقوق ایران با استفاده از احکام مشارکت (پارتنرشیپ) درحقوق انگلیس، پژوهش های حقوق تطبیقی، 23/3، 1-34.
- امامی، سید حسن (1391)، حقوق مدنی، ج2، تهران: اسلامیه.
- امیری، حسین؛ قلیچ، وهاب (۱۳۹۸)، رهیافتی ریاضی بر استراتژی خروج در الگوی سرمایه ‌گذاری، اقتصاد اسلامی، 74، ۱۷۹-۲۰۹.
- انس الزرقاء، محمد؛ زراء نژاد، منصور (۱۳۸۵)، اسلامی کردن علم اقتصاد: مفهوم و روش، اقتصاد اسلامی، ۱۵، 17-1.
- انصاری، مهدی (1392)، تحلیل اقتصادی حقوق قراردادها، تهران: جاودانه، جنگل.
- بابایی، ایرج (1386)، مبانی نظری رویکرد تحلیل اقتصادی حقوق، پژوهش حقوق و سیاست، 23، 13-64.
- بادینی، حسن (۱۳۸۲)، مبانی فلسفی نگرش اقتصادی به حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ۶۲، 135-91.
- بادینی، حسن (1396)، کارایی اقتصادی در حقوق خصوصی؛ نظریه و مصادیق، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، 47/1، 19-35.
- بادینی، حسن؛ جوان مفرد، محمد (۱۴۰۲)، تحلیل اقتصادی تکمیل قراردادها در جریان دادرسی در پرتو حقوق ایران، تحقیقات حقوقی، ۱۰۱، 90-65.
- بادینی، حسن؛ فروزان بروجنی، فرناز (۱۳۹۹)، تحلیل مبانی اقتصادی اصل حصری بودن حقوق مالکیّت، دو فصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی، ۱۸، 102-82.
- باریکلو، علیرضا (1379)، آورده غیر نقد در شرکت های تجاری، مجله مجتمع آموزش عالی قم ، 5، 91-107.
- باستانی، علیرضا، (1390)، آثار اقتصادی و بسترهای قانونی برای تشکیل گروه اقتصادی با منافع مشترک(جوینت ونچر)، مجله اقتصادی - ماهنامه بررسی مسائل و سیاست های اقتصادی،  9و10، 53-78.
- باقری، محمود (1385)، اقتصاد مبتنی بر بازار و کاستی های حقوق خصوصی، مجله پژوهش حقوق و سیاست، 44، 41-88.
- باقری، محمود؛ بستانی، مصطفی (1393)، تحلیل اقتصادی عقود مضاربه و مشارکت در چارچوب بانکداری اسلامی نابرابری اطلاعاتی و کاهش کارآیی، فصلنامه تحقیقات حقوقی، 67، 105-134.
- پیدایی، میرمهرداد؛ برقی، عیسی (1387)، مدیریت منابع انسانی در شرایط جهانی شدن، ماهنامه تدبیر، 196، 16-20.
- جبرئیلی فرد، حسینی (1398)، تاثیر اندازه سازمان بر مدیریت تحول، فصلنامۀ علمی تخخصصی پژوهش در حسابداری و علوم اجتماعی، 6، 33-41.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۸۸)، دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت، حقوق تعهدات عقود و ایقاعات، ج۱، تهران: کتابخانه گنج دانش.
- حسینی تهرانی، سید مرتضی (1365)، شرکت و مفاهیم آن و مختصات شرکت مدنی، مطالعات حقوقی و قضایی، 7، 32-66.
- خوانساری، سید احمد (۱۴۰۵ ق)، جامع المدارک فی شرح المختصر النافع، ج۳، تهران: مکتبه الصدوق.
- دادگر، یداله (1385)، پیش درآمدی بر سنتز حقوق و اقتصاد، مجله تحقیقات حقوقی، 43،  163-206.
- دادگر، یداله (1395)، پیش درآمدی بر مطالعات میان رشته ای اقتصاد، اقتصاد تطبیقی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 3/2، 45-71.
- دادگر، یداله؛ رحمانی، تیمور (1397)، مبانی و اصول علم اقتصاد؛ چ17، تهران: دانشگاه باقر العلوم(ع).
- رستمی، محمدزمان؛ رستمی، محمدهادی (1398)، فرآیند و مبانی نظری رویکرد تحلیل اقتصادی حقوق و تأثیر آن بر رشد اقتصادی، دو فصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی، 16، ۵۵-۷۶.
- سید احمدی سجادی، سید علی (1378)، مقایسه شرکت مدنی و شرکت تجاری در حقوق ایران، مجله مجتمع آموزش عالی قم، 4، 135-159.
- شهابی، مسعود؛ مسعودی پور، آزاده (1392)، تحلیل اقتصادی حقوق و احیاء اندیششه تقصیر در نظام جبران خسارت با تأکید بر رویه قضایی آمریکا، دو فصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی 19/4 ، 28-56.
- طوسی، عباس (1390)، متدولوژی«حقوق و اقتصاد»، مجله تحقیقات حقوقی، ویژه نامه 4،  251-277.
- طوسی، عباس (1393)، تحلیل اقتصادی حقوق شرکت ها، تهران: شهر دانش.
- عبدی پور فرد، ابراهیم؛ استادی، مونا (1397)، مطالعه تطبیقی اعتبار قرارداد باز در نظام های ملّی و تجارت بین الملل، دو فصلنامةعلمی حقوق تطبیقی، 109، 131-154.
- عسکری، محمدمهدی؛ میرچولی، امید (۱۳۹۰)، بررسی تطبیقی ابزار سرمایه‌گذاری پرمخاطره اسلامی (IVC) با دیگر ابزارهای مشابه در بازارهای اسلامی و غیراسلامی، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، ۴۸، 163-135.
- علومی یزدی، حمیدرضا (1392)، چالش های حقوقی تشکیل گروه اقتصادی با منافع مشترک، پژوهش حقوق خصوصی، 4، 65-84.
- علوی قزوینی، سیدعلی؛  خدارحمی، منوچهر؛ خدادادی، سعید (۱۴۰۰)، پژوهشی درباره اصاله الحظر و اباحه با اصاله الاحتیاط و برائت، پژوهش های اصولی، ۲۸، 92-67.
- عیسایی تفرشی، محمد؛ یحیی پور، جمشید (1392)، تئوری ذینفعان با رویکرد مقررات شرکتهای سهامی ایران، فصلنامه بورس اوراق بهادار، 23، 139-167.
- قاسمی، علی اصغر؛ امامی میبدی، راضیه (1394)، نقش و جایگاه مطالعات میان رشته ای در رشد و توسعه علوم انسانی در کشور، فصلنامه مطالعات میان رشته ای در علوم انسانی، 7/4، 1-19.
- کاتوزیان، ناصر (1384)، دوره عقود معیّن، حقوق مدنی، ج1، چ9، تهران: شرکت سهامی انتشار.
- کاتوزیان، ناصر (1386)، عقود معیّن(مشارکت ها - صلح) تهران: کتابخانه گنج دانش.
- کاویانی، کوروش (1386)، درآمدی بر تحلیل اقتصادی حقوق، پژوهش حقوق و سیاست، 23، ۶۱-۱۰۲.
- کریمی، جمشید؛ بادینی، حسن (۱۴۰۲)، عدالت توزیعی در حقوق مدنی ایران، فصلنامه علمی رهیافت انقلاب اسلامی، ۶۲، 46-27.
- کوتر، رابرت؛ تامس یولن (2007م)، حقوق و اقتصاد، ترجمه: یداله دادگر و حامده اخوان هزاوه، تهران: پژوهشکده اقتصاد دانشکده تربیت مدرس و انتشارات نور علم.
- کیخا، محمدرضا؛ مرادی، یوسف (۱۳۹۸)، نقد و تحلیل دیدگاه رایج فقها درباره خمس مال قرضی، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 20، ۲۷۹-۳۰۰.
- لطفی، حسن (1397)، کارآیی اقتصادی و دخالت دولت در قراردادها، فصلنامه دیدگاه های حقوق قضایی، 81، 139-166.
- محقّق داماد، سید مصطفی؛ کیخای فرزانه، محمدامین (۱۳۹۸)، عقل در مبانی تحلیل اقتصادی حقوق در مقایسه با حقوق اسلامی(با تکیه بر انگاره های علامه طباطبائی)، فقه و مبانی حقوق اسلامی، 52/1، 203-183.
- مسجد سرائی، حمید (۱۳۹۲)، تحلیل فقهی حقوقی مبنای غرر در بیمه، فصلنامه پژوهش های فقه و حقوق اسلامی، ۳۳، 144-1301.
- موریس، چارلز؛ اون فیلیپس(1978)، تحلیل اقتصادی : نظریه و کاربرد (اقتصاد خرد)، ترجمه: اکبر کمیجانی، تهران، مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
- نعیمی، سید مرتضی (1396)، بیشینه سازی ثروت به مثابة معیاری برای ارزیابی قواعد حقوقی، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، 47/4، 723-742.
- ولویون، رضا؛ نجف زاده، علی (۱۴۰۰)، تحلیل فقهی- حقوقی شرکت های خدماتی با تأکید بر رویه قضائی، فصلنامه تحقیقات حقوقی، 100، 270-247.
- یثربی، سید علی محمد (۱۳۹۲)، بررسی فقهی قاعده‌ اقتصاد، مجله تحقیقات اقتصادی، ۸/۱،  255-