مطالعات فقه و حقوق اسلامی

مطالعات فقه و حقوق اسلامی

درنگی در مقدمیت مقدمه بیان از مقدمات حکمت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران (نویسنده مسئول)
2 دانش آموخته دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.
10.22075/feqh.2023.31386.3666
چکیده
از جمله مهمّ ترین مباحث اصولی در مبحث الفاظ که اساس قوانین تخاطب و فهم مراد متکلّم است قاعده ظهور و اصاله الظهور می باشد که بر پایه این قانون، متکلّم می بایست در بیان مرادات خویش از الفاظ و ترکیب هایی بهره ببرد که دلالت روشنی بر مقصودش دارد و از مصادیق این ظهور، لفظ مطلق و مقیّد است که بر هر یک از این دو عنوان، ثمرات جداگانه و متفاوتی بار می شود؛ از اینرو در مواضع استعمال مطلق چون فهم مراد واقعی گوینده برای ما مهمّ است و در موارد مشتبه، به ناچار باید به مراد گوینده پی برده و به آن عمل کنیم از اینرو فهم کلام متکلّم، متوقّف به مقدّمه یا مقدّماتی است که از آنها به مقدّمات حکمت یا قرینه حکمت تعبیر می شود و به واسطه آنها به مراد واقعی متکلم می رسیم و از جمله این مقدمات، مقدمه بیان است. حال سؤال اصلی نوشتار حاضر که به روش توصیفی - تحلیلی انجام شده، این است که آیا «احراز» در مقام بیان بودن متکلّم، شرط تمامیّت مقدمات حکمت است یا این که «احتمال» در مقام بیان بودن و صِرف نبودن قرینه بر اهمال و اجمال کفایت می کند؟ بررسی منابع و دیدگاه های فحول اصولیان حاکی از این است که به رغم نظر مشهور که احراز در مقام بیان بودن را شرط تمسّک به اطلاق لفظ دانسته است دیدگاه دوم قابل دفاع بوده؛ ضمن این که بر این باور است که منظور از مراد، اعم از مراد جدّی و استعمالی متکلّم می باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Delay in the preliminaries of the introduction of wisdom

نویسندگان English

Hamid Masjedsaraiei 1
Seyyed Mahdi Mousvi 2
1 Professor of Jurisprudence and Islamic Law, Semnan University, Semnan, Iran (Corresponding Author)
2 PhD student in Fiqh and Fundamentals of Islamic Law, Semnan University, Semnan, Iran
چکیده English

One of the most important fundamental issues in the topic of words, which is the basis of the rules of communication and understanding the meaning of the theologian, is the rule of emergence and the correctness of emergence, based on this law, the theologian should use words and combinations that clearly indicate his meaning in expressing his intentions. And one of the examples of this appearance is the word absolute and binding, which has many jurisprudential, legal and customary effects and effects, and each of these two titles has separate and different effects, therefore, in the positions of absolute and binding usage. Because it is important for us to understand the true meaning of the speaker, and in doubtful cases, we must understand the speaker's meaning and act on it, therefore, the understanding of the speaker's words depends on the introduction or preliminaries, which are interpreted as preliminaries of wisdom or analogy of wisdom. Therefore, examining the principles of wisdom and its application in various cases is of particular importance, because the application of these principles in many fields, including the field of jurisprudence and the inference of Sharia rulings, the principles of subject law, and people's conversations It is seen and needed by them, so it is necessary to deal with this issue in a specialized way, that the most important of this introduction is that the theologian is in the position of expression.

کلیدواژه‌ها English

Key words: absolute
binding
application
principles of wisdom
- قرآن کریم.
- آخوند خراسانی، محمدکاظم (1409ق)، کفایه الاصول، ج1، قم: مؤسسه آل البیت.
- ابن اثیر جزری، مبارک بن محمد (1367)، النهایه فی غریب الحدیث و الأثر، ج4، قم: اسماعیلیان.
- ابن منظور، محمد بن مکرم (1414ق)، لسان العرب، ج1، چ3، بیروت: دار الصار.
- اصفهانی، محمد حسین (1404ق)، الفصول الغرویه فی الاصول الفقهیه، قم: دار احیاء العلوم الاسلامیه.
- اصفهانی، محمد حسین (1416ق)، بحوث فی الاصول، چ2، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- حائری یزدی، عبدالکریم (بی تا)، درر الفوائد، قم: مهر.
- حرّ عاملی، محمد بن حسن (1409ق)، تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، ج1، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام لءحیاء التراث.
- حسینی الزبیدی، محمد مرتضی (1414ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، ج5، بیروت: دار الفکر.
- حسینی فیروزآبادی، سید مرتضی (1400ق)، عنایه الاصول فی شرح کفایه الاصول، ج4، قم: فیروز آبادی.
- خمینی(امام)، سید روح الله (1415ق)، منهاج الاصول، ج2، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
- سبحانی تبریزی، جعفر (1382)، الموجز فی اصول الفقه، ج2، قم: مؤسسه امام صادق(ع).
- حسینی شیرازی، سید محمد (1411ق)، الأصول، ج5، قم: مطبعه سید الشهداء.
- صدر، سید محمدباقر (1405)، بحوث فی علم الاصول،  ج1و7، تقریر: سید محمود هاشمی حسینی، قم: مجمع علمی شهید صدر.
- صدری، سید محمد (1385)، مبادی الاصول، چ6، تهران: دانشگاه پیام نور.
- صدوق(شیخ)، محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی (1427ق)، من لایحضره الفقیه، ج1، قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
- فاضل موحدی لنکرانی، محمد (1381)، اصول فقه شیعه، ج6، قم: مرکز فقهی ائمه اطهار(ع).
- فیاض، محمداسحاق (1417ق)، محاظرات فی اصول الفقه، ج5، چ4، (تقریرات ابوالقاسم خوئی)، قم: انصاریان.
- قافی، حسین؛ شریعتی، سعید (1390)، اصول فقه کاربردی، ج1، چ6، قم: سبحان.
- طباطبائی حائری(سید مجاهد)، سید محمد بن علی (1428ق)، مفاتیح الأصول، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث.
- مسجدسرایی، حمید؛ موسوی، سید رسول (1400)، کاربردهای تأثیرگذار «اطلاق مقامی» بر گزاره های اصولی، پژوهش های فقهی، 17، 1-27.
- مشکینی، میرزاعلی (1413)، تحریر المعالم فی اصول الفقه، قم: مهر.
- مظفّر(علامه)، محمدرضا (بی تا)، اصول الفقه، ج1، قم: اسماعیلیان.
- مکارم شیرازی، ناصر (1416ق)، انوار الاصول، ج1و2، قم: مدرسه الامام علی بن ابی طالب.
- موسوی بجنوردی، سید حسن (1371)، منتهی الاصول، بی جا: بصیرتی.
- نوری(کلانتری)، میرزا ابوالقاسم بن محمدعلی (بی تا)، مطارح الانظار، (تقریرات اصول فقه شیخ انصاری)، قم: مؤسسه آل البیت.