دانشگاه سمنان مطالعات فقه و حقوق اسلامی 2008-7012 18 42 2026 03 21 Criticism and Evaluation of the Argument to "Right holder's Tashaffi" as the Apparent Motive of Qisas نقد و ارزیابی استدلال به «تشفّی خاطر صاحب حق» به عنوان حکمت قصاص 139 162 10842 10.22075/feqh.2024.32871.3806 FA محمد نظری ندوشن استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران (نویسنده مسئول) 0009-0006-3552-7904 احمد زارع زردینی دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران. 0000-0003-1859-8867 Journal Article 2024 01 03 In jurisprudential books across diverse schools, the recurrent assertion is that the Qisas law is instituted to provide Tashaffi, signifying peace of mind for the right holder. Given that this statement forms the basis for some crucial arguments in discussions related to crimes, its examination is essential and significant. The present research evaluates the mentioned claim from the perspectives of legal precedents and empirical studies in psychology. Neither Quran verses nor Hadiths provide evidence supporting the acceptance of Tashaffi as Apparent Motive of Qisas. According to psychological research findings, the execution of Qisas, though satisfying for the the right holder, cannot necessarily bring tranquility to the victim or their heirs. Consequently, despite its prevalence, this proposition appears unfounded and inappropriate for legal inferencing. The prevalence of this perspective emanates from two main sources: firstly, the consideration of the issue of retribution from an individual jurisprudential standpoint, and secondly, In this perspective, the absence of empirical research has led to the assumption that the satisfaction derived from the execution of Qisas equates to Tashaffi following Qisas. <span lang="AR-SA">در کتب فقهی مذاهب مختلف بارها گفته شده که حکم قصاص برای تشفّی یعنی رسیدن صاحب حقّ به آرامش روحی وضع شده است. ازآنجاکه این</span> <span lang="AR-SA">سخن مبنای برخی از استدلال‌های مهم در مباحث مربوط به جنایات قرار گرفته است واکاوی صحت آن ضرورت و اهمیت دارد. پژوهش پیش رو ادعای یادشده را از منظر ادلة نقلی و پژوهش‌های تجربی در روانشناسی ارزیابی نموده است. آیات و روایات دلالتی بر پذیرش تشفّی به منزلة حکمت قصاص ندارد. به موجب دستاورد پژوهش‌های روان‌شناختی نیز اجرای قصاص، علیرغم لذت‌بخش بودن آن برای صاحب حق، نمی‌تواند آرامش مجنیٌ‌علیه یا اولیای دم را در پی داشته باشد. پس این گزاره علیرغم شهرتی که دارد بی اساس می‌نماید و شایسته نیست در مقام استنباط احکام فقهی به آن استناد شود. رواج این نظر دو منشأ عمده داشته است. یکی آنکه نگاه به مسأله قصاص از زاویة فقه فردی بوده است. دیگر آنکه به جهت در دسترس نبودن پژوهش‌های تجربی، مرحلة اجرای قصاص و مرحلة پس از قصاص</span> <span lang="AR-SA">از یکدیگر تفکیک نشده و لذت اجرای قصاص به معنای تشفّی بعد از قصاص فرض شده است.</span> https://feqh.semnan.ac.ir/article_10842_983c25c7ee9644953077c7f3cb15a8db.pdf